top of page

İstanbul’un 100 Rotası’nın StoryMaps JS İle Dijitalleştirilmesi

Güncelleme tarihi: 6 gün önce

Teknolojik ilerlemeler her geçen gün hızla gelişmektedir. Dijital beşeri bilimler ve dijital tarihçilik, bu gelişmelerden faydalanan ve birbirini besleyen disiplinlerdir. Dijital araçlar ve yöntemler, araştırmalarımıza daha fazla derinlik kazandırmakta ve elde edilen bulguların nicel verilere dönüştürülerek şema, grafik, harita gibi çeşitli görselleştirme teknikleriyle sunulmasını mümkün kılmaktadır. Türkiye'deki üniversitelerde henüz yeni yeni verilmeye başlanan "Dijital Beşeri Bilimler" dersi, dijital araç ve yöntemleri öğreterek araştırmacılara farklı bakış açıları kazandırmaktadır. Geleneksel yöntemlerle analiz edilen veriler, dijital beşeri bilimlerin sunduğu yaklaşımlarla incelendiğinde, daha önce görülmeyen bulguların ortaya çıkmasını sağlamakta ve bu bulgular hakkında yeni sorular sormamıza olanak tanımaktadır.


Bu bağlamda, OSAR Blog için hazırladığımız son yazıda, Gültekin Çizgen'in İstanbul'un 100 Rotası adlı eserini dijitalleştirerek StoryMaps JS aracılığıyla görselleştirdik. Bu çalışma İstanbul'un zengin kültürel ve tarihi mirasını dijital haritalar üzerinden interaktif bir biçimde sunarak, okuyucuların kentin farklı rotalarını keşfetmelerine olanak tanımaktadır. Dijitalleştirme sürecinde, her bir rota detaylı bir şekilde incelendi ve StoryMaps JS ile zenginleştirilmiş görsel anlatımlar oluşturuldu.


Gelin, adım adım çalışmamızı yakından tanıyalım.




A.  Eserin İçeriği


İstanbul, üç büyük imparatorluğa ev sahipliği yapmış olmasının yanı sıra günümüzde de sosyal, kültürel ve doğal güzellikleriyle dikkat çekmektedir. 2010 yılında "Avrupa Kültür Başkenti" seçilmesiyle birlikte, İstanbul'un fiziki, sosyal ve kültürel varlıkları pek çok etkinlikle ön plana çıkarılmıştır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan ve alanın uzman araştırmacılarının katkı sunduğu "İstanbul’un Yüzleri" serisi, İstanbul'un dünya çapında tanıtılmasını ve kentlilik bilincinin oluşturulmasını amaçlamıştır. Bu serinin önemli bir parçası olan İstanbul’un 100 Rotası eseri, şehrin gezilecek yerlerini kategorilere ayırarak ve görselleştirerek okuyuculara sunmaktadır.



Stratejik konumu, birçok medeniyete ev sahipliği yapması, doğal güzellikleri ve tarihi

eserleriyle her zaman ilgi çeken İstanbul'un nüfusu da sürekli artmaktadır. "İstanbul’un 100 Rotası" eseri, şehrin hangi bölgelerinin gezilmesi gerektiğini ve bu yerlere nasıl gidileceğini anlatan bir rehber niteliğindedir. Kitap, gezilecek yerleri belirli kategorilere ayırmakta ve bu yerler hakkında özet bilgiler sunarak farklı fotoğrafçıların görselleriyle desteklenmektedir. Metropol şehirlerin keşfinde rehberlik edecek çalışmalara duyulan ihtiyaç İstanbul’un 100 Rotası kitabının hazırlanmasında ilham kaynağı olmuştur. Kitap, gezilecek bölgeleri zaman dilimlerine göre kategorilendirerek İstanbul'u daha iyi anlamayı ve gerekli rotaları kolaylıkla bulmayı sağlamaktadır.


Ayrıca, kitap belirlenen rotalara nereden ve nasıl gidileceğini de detaylı bir şekilde aktarmaktadır. Okuyucular, belirlenen rotalardan herhangi birinden başlayabileceği gibi sırasıyla da gezme imkânına sahiptir.


Kitapta yer alan kategoriler şu şekildedir:


1. “Zamana Göre Rotalar” Başlığı Altında  “Günlük Rotalar” Olarak: Sultanahmet, Hipodrom, Sultanahmet Cami, Ayasofya Cami, Topkapı Sarayı, Yerebatan Sarnıcı başlığı altında İstanbul’a günübirlik gelenler için bu rota oluşturulmuştur.


2. “ Günlük Rota” Başlığı Altında” “ Boğaz Rotası, Avrupa Yakası, Anadolu Yakası” Olarak: Avrupa Yakası rotası için; Dolmabahçe, Beşiktaş, Ortaköy, Kuruçeşme, Arnavutköy, Bebek, Rumeli, Hisarı, Baltalimanı, Emirgân, İstinye, Yeniköy, Tarabya, Kireçburnu, Büyükdere, Sarıyer, Rumeli Kavağı rotasıyla son bulurken Anadolu Rotası için; Anadolu Kavağı, Beykoz, Paşabahçe, Çubuklu, Anadolu Hisarı, Kandilli, Vaniköy, Çengelköy, Beylerbeyi, Kuzguncuk, Üsküdar, Kız Kulesi rotasıyla son bulmaktadır. 


3. “Haliç Rotaları” Olarak: Haliç, Galata Köprüsü, Atatürk Köprüsü, Cibali, Bulgar Kilesi, Fener Rum Patrikhanesi, Kantemir’in Evi, Fener, Balat, Anemas Zindanları, Eyüp, Piyer Loti, Kâğıthane, Silahtar – Santralistanbul, Hasköy- Rahmi Koç Müzesi, Kasımpaşa son duraktır.


4. “Haftalık Rotalar” Olarak: Eğer İstanbul’a haftalık olarak gezme planı yapıldıysa bu yerlerin gezilmesi tavsiye edilmektedir. Bunlar ise, Galata Kulesi, İstiklal Caddesi, Pera Müzesi, Galata Mevlevihanesi, İstanbul Modern, Deniz Müzesi, Sabancı Müzesi, Arkeoloji Müzesi, Süleymaniye Cami, Kariye Müzesi ( Cami), Yenikapı Mevlevihane’sidir.


5. Adalar ve Uzak İstanbul’un Rotaları Olarak: Kınalıada, Heybeliada, Büyükada, Burgazada, Polonezköy, Şile- Riva-Ağva, Küçükçekmece, Büyükçekmece, Belgrad Ormanı ve Bentlerdir. 

6. İstanbul’un Yedi Tepesi Rotaları Olarak: Sarayburnu-Sultanahmet, Nuruosmaniye, Beyazıt, Fatih, Sultanselim, Edirnekapı, Davutpaşa Tepesi’dir.


7. İstanbul’un Kültür ve Sanat ve İstanbul’un Renkleri” Rotaları Olarak: İstanbul’da Çağdaş Sanat,  İstanbul’da Müzik- Sinema-Tiyatro, Kitapçılar, Sahaf Çarşıları,  Antikacılar, Halıcılar, Sultan Kayıkları, Hamam başlıkları altında bu alanlarda akla gelen ilk yerleri sıralayarak örnekler verilmektedir. 


8. İstanbul’un Özel Rotaları Başlığı Altında Geleneksel Çarşıları: Kapalıçarşı, Mısır Çarşısı, Arasta Çarşısı’dır. 


9. İstanbul’un Özel Rotalar Başlığı Altında Çağdaş Alışveriş ve Yaşam Merkezleri: Galleria Avm, Akmerkez Avm, Kanyon Avm, Metrocity Avm, İstinye Park Avm, Ataköy Plus Avm rotalar içinde yer almaktadır. 


10. İstanbul’un Rotaları İçinde Yiyecek – İçecek Mekânları Olarak: Restoranlar,  Esnaf Lokantaları, Balık Restoranları, Kafeler, Özel Tatlar, Şekerciler – Muhallebiciler başlıklar halinde sıralanarak gidilmesi gereken yerler hakkında tavsiyeler verilmektedir. 

Sakarya Üniversitesi Tarih bölümü kapsamında verilen “Dijital Beşeri Bilimler”i atölye dersinin final proje ödevi olarak hazırlanan Gültekin Çizgen ’in kaleme aldığı “ İstanbul’un 100 Rotası” isimli eserinden istifade edilerek Story Maps yapay zekâ uygulaması ile dijitalleştirilmiş bir çıktısıdır. 


B. Hazırlanma Aşaması


Çalışmanın ortaya çıkabilmesi için ilk olarak Gültekin’in Çizgen ‘in çalışmasından yararlanarak Google Maps ve Kültür Envanteri gibi tarihi yerlerin koordinatlarını bulmamızı sağlayan araçlardan yardım alınması gerekmektedir. Story Maps JS'nin sorunsuz kullanımı için temiz bir veri setinin hazırlanması gerekmektedir. Bu veri seti, yukarıda bahsedilen konum bulma araçları kullanılarak gidilecek yerlerin konumları belirlendikten sonra oluşturulmalıdır. Veri setine dahil edilmesi gereken bilgiler şunlardır: yerlerin/mekânların başlıkları, yerler/mekânlar hakkında özet bilgiler, koordinat bilgileri, ilgili medya ve görseller, ve görsel kaynaklarının nereden elde edildiğine dair bilgiler. Bu bilgilerin eklenmesiyle veri seti tamamlanır. Veri seti detaylı bir şekilde gözden geçirildikten sonra, Story Maps uygulamasına gidilerek bu bilgiler kaydedilir. Bilgiler kaydedildikten sonra, hikâye akışı içinde kitabın dijitalleştirilmiş hali görülebilir. Dijitalleştirilen kitap sayesinde rotalar daha iyi görselleştirilebilir ve akıcı bir hikâye sunumu sağlanabilir.


Sonuç


"Dijital Beşeri Bilimler" derslerinde öğretilen dijital araçlardan biri olan Story Maps JS, veri setlerinin konumlarını görsel kaynaklar ve özet bilgilerle zenginleştirerek kitap ve hikâye akışına daha derinlik kazandırmıştır. "İstanbul’un 100 Rotası" adlı eserin mekânsal analizini yapmak için Story Maps'in ideal bir araç olduğu tespi edilmiştir. Veri seti içerisinde yer alan konumlar, özet bilgiler ve zengin görsellerle desteklenerek Story Maps JS aracılığıyla kapsamlı bir hikâye akışı oluşturulmuştur. Elde edilen veriler ışığında dijitalleştirilen 100 rota, bazı mekânların artık var olmadığını, bazılarının ise farklı yapılara dönüştüğünü ortaya koymuştur. İstanbul, diğer tüm şehirler gibi dinamik bir organizma olup zamanla dönüşümler yaşamaktadır. Zamanın ilerlemesi ve ruhunun değişmesiyle birlikte şehrin sabit kalmadığı gözlemlenmektedir.


2011 yılında yayımlanan İstanbul’un 100 Rotası kitabından bu yana, İstanbul’un nüfusu, demografik yapısı, kültürel ve sosyal dokusu ile fiziksel yapısının sürekli bir devinim içinde olduğu görülmektedir. Zamanla yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan tarihi yapıların restore edilerek yeniden hayata kazandırıldığı gözlemlenmektedir. Bununla birlikte, belli başlı kültürel ve geleneksel değerler değişim veya yok olma tehdidi altında olsa dahi, nostaljik bir değer olarak yaşatılmaya özen gösterilmektedir.


İstanbul şehri sürekli bir değişim içinde olduğu için, İstanbul’un 100 Rotası gibi çalışmaların güncellenmesi ve dijital platformlarda yeniden ele alınması büyük bir önem arz etmektedir. Bu nedenle, söz konusu kitabın güncellenmesi ve dijitalleştirilmiş haliyle yeniden değerlendirilmesi, İstanbul'un güncel durumu hakkında daha kapsamlı ve doğru bir bilgi sunulması açısından gereklidir.


Kaynakça

Çizgen, Gültekin. İstanbul’un 100 Rotası. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Yayınları, 2011. 


Aşağıdaki ise “İstanbul’un 100 Rotası” adlı kitabın Story Maps ile dijitalleştirilmiş harita linkine ulaşabilirsiniz: Tıklayınız


Rabiya Arslan

Sakarya Üniversitesi

Tarih Bölümü

Yüksek Lisans Öğrencisi

83 görüntüleme0 yorum

Son Yazılar

Hepsini Gör

Comments


bottom of page